Γρίπη και άνοια: Το αντιγριπικό εμβόλιο ίσως προστατεύει όχι μόνο την καρδιά αλλά και τον εγκέφαλο
Νέα ανάλυση συνδέει τον ετήσιο εμβολιασμό γρίπης με μειωμένο κίνδυνο άνοιας.
Σύμφωνα με νέα επιστημονική ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Aging Clinical and Experimental Research, το αντιγριπικό εμβόλιο φαίνεται να συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης άνοια στους ηλικιωμένους. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η προστασία από σοβαρές καρδιαγγειακές επιπλοκές και η μείωση της γενικευμένης φλεγμονής μπορεί να λειτουργούν έμμεσα υπέρ της υγείας του εγκεφάλου.
Η άνοια αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τις δυτικές κοινωνίες. Στο PsyPost αναφέρεται ότι παρότι η ρύθμιση παραγόντων όπως η υπέρταση και ο διαβήτης παραμένει βασικός στόχος πρόληψης, οι ειδικοί αναζητούν επιπλέον, εφαρμόσιμες λύσεις που μπορούν να ενταχθούν εύκολα στην καθημερινή ιατρική πρακτική. Ο εμβολιασμός κατά της γρίπης, μια ήδη καθιερωμένη και ευρέως διαθέσιμη παρέμβαση, προτείνεται πλέον ως πιθανό εργαλείο διατήρησης της γνωστικής λειτουργίας.
Η γρίπη ως συστηματική απειλή
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η γρίπη δεν είναι απλώς μια λοίμωξη του αναπνευστικού. Πρόκειται για συστηματική νόσο που μπορεί να πυροδοτήσει σοβαρές επιπλοκές σε ολόκληρο τον οργανισμό. Είναι τεκμηριωμένο ότι τις πρώτες ημέρες μετά τη νόσηση αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου. Αυτά τα αγγειακά συμβάντα επιβαρύνουν σωρευτικά τον εγκέφαλο, επιταχύνοντας τη γνωστική φθορά.
Τι δείχνουν οι μεγάλες μελέτες
Σε αυτό το πλαίσιο, οι ερευνητές συγκέντρωσαν δεδομένα από τέσσερις μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες που διερεύνησαν τη σχέση εμβολιασμού και άνοιας. Η πρώτη ήταν μετα-ανάλυση του 2023 με στοιχεία από περίπου 2 εκατομμύρια ενήλικες, οι οποίοι παρακολουθήθηκαν έως και 13 χρόνια. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι εμβολιάζονταν είχαν κατά 31% μικρότερο κίνδυνο να εμφανίσουν άνοια σε σύγκριση με όσους δεν εμβολιάζονταν.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και μεγάλη μελέτη σε άτομα άνω των 65 ετών, βασισμένη σε ιατρικά αρχεία σχεδόν 936.000 ζευγών συμμετεχόντων με παρόμοια χαρακτηριστικά υγείας. Σε διάστημα περίπου τεσσάρων ετών, ο σχετικός κίνδυνος εμφάνισης νόσου Αλτσχάιμερ ήταν μειωμένος κατά 40% στους εμβολιασμένους. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι για κάθε 29 άτομα που εμβολιάζονται, θα μπορούσε να αποτραπεί ένα περιστατικό Αλτσχάιμερ στο συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο.
Ανάλογα ευρήματα προέκυψαν από μελέτη σε βετεράνους των ΗΠΑ, όπου παρατηρήθηκε μείωση του κινδύνου άνοιας κατά περίπου 14%. Το πιο αξιοσημείωτο στοιχείο ήταν ότι η προστατευτική επίδραση ενισχυόταν όσο αυξανόταν ο αριθμός των εμβολιασμών σε βάθος χρόνου. Δηλαδή, όσοι εμβολιάζονταν συστηματικά κάθε χρόνο φαίνεται να ωφελούνταν περισσότερο από όσους έκαναν μόνο μία δόση.
Παρόμοια εικόνα κατέγραψε και ανάλυση της βρετανικής βάσης δεδομένων UK Biobank. Εκεί διαπιστώθηκε μείωση του συνολικού κινδύνου άνοιας, με ακόμη μεγαλύτερη επίδραση στην αγγειακή άνοια. Και σε αυτή την περίπτωση, η επαναλαμβανόμενη εμβολιαστική κάλυψη φάνηκε να σχετίζεται με καλύτερα γνωστικά αποτελέσματα.
Πιθανοί μηχανισμοί και επόμενα βήματα
Πώς μπορεί όμως ένα εμβόλιο για τη γρίπη να επηρεάζει τον εγκέφαλο; Ο βασικός μηχανισμός φαίνεται να αφορά την προστασία των αγγείων. Η λοίμωξη από γρίπη προκαλεί έντονη φλεγμονώδη αντίδραση και αυξάνει την πηκτικότητα του αίματος. Είναι γνωστό ότι ο κίνδυνος οξέος εμφράγματος μπορεί να είναι έως και εξαπλάσιος την πρώτη εβδομάδα μετά τη νόσηση. Αποτρέποντας τη λοίμωξη, το εμβόλιο ενδέχεται να μειώνει αυτά τα αγγειακά «χτυπήματα» που με την πάροδο του χρόνου επιβαρύνουν τον εγκέφαλο.
Επιπλέον, οι επιστήμονες αναφέρονται στον ρόλο της νευροφλεγμονής. Πειραματικές μελέτες δείχνουν ότι ακόμη και χωρίς άμεση προσβολή του εγκεφάλου, η συστηματική φλεγμονή μπορεί να ενεργοποιήσει τα μικρογλοιακά κύτταρα, τα «κύτταρα άμυνας» του εγκεφάλου. Η παρατεταμένη ενεργοποίησή τους έχει συνδεθεί με απώλεια συνάψεων και διαταραχές μνήμης. Ο εμβολιασμός, περιορίζοντας αυτές τις φλεγμονώδεις εξάρσεις, ίσως συμβάλλει στη διατήρηση της νευρωνικής λειτουργίας.
Με βάση τα δεδομένα αυτά, προτείνεται από τους ερευνητές να προβάλλονται τα ευρύτερα οφέλη του αντιγριπικού εμβολιασμού. Αντί να παρουσιάζεται αποκλειστικά ως μέτρο αποφυγής μιας εποχικής ίωσης, συγχρόνως θα μπορούσε να τονιστεί πως το εμβόλιο μπορεί να λειτουργεί ως παρέμβαση που μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών επεισοδίων και ενδεχομένως γνωστικής έκπτωσης. Συστήνεται επίσης η χρήση ενισχυμένων ή υψηλής δόσης εμβολίων για άτομα άνω των 65 ετών και η ένταξη του εμβολιασμού στις τυπικές διαδικασίες εξόδου από το νοσοκομείο μετά από καρδιακά ή πνευμονικά συμβάντα.
